شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر منبع یابی در زنجیره تامین(مورد مطالعه: شرکت ایران خودرو)

Abstract

در محیط رقابتی و سرشار از عدم‌قطعیت امروز، مدیریت زنجیره تأمین به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت سازمان‌ها، به‌ویژه در صنایع خودروسازی، نقشی راهبردی ایفا می‌کند و تأثیر مستقیمی بر کیفیت محصولات، کاهش هزینه‌ها، افزایش انعطاف‌پذیری، بهبود زمان تحویل و ارتقای عملکرد کلی سازمان دارد؛ صنعت خودروسازی ایران، در سال‌های اخیر تحت تأثیر عواملی همچون تحریم‌های اقتصادی، نوسانات ارزی، محدودیت در فناوری‌های نوین، مشکلات کیفی، وابستگی به تعدادی از تأمین‌کنندگان و عدم ثبات در تأمین به‌موقع منابع، با چالش‌های جدی مواجه بوده است که این شرایط، ضرورت شناسایی دقیق عوامل مؤثر بر منبع‌یابی را بیش از پیش آشکار می‌سازد؛ پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی این عوامل در شرکت ایران‌خودرو انجام شده و از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی بوده و با رویکردی ترکیبی از روش‌های کمی و کیفی به اجرا درآمده است، به‌طوری که جامعه آماری شامل خبرگان حوزه زنجیره تأمین شرکت ایران‌خودرو و تأمین‌کنندگان داخلی و خارجی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های تدوین شده و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شده‌اند؛ برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، از آمار توصیفی و استنباطی، تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، مدل‌سازی معادلات ساختاری و روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره استفاده شده است تا ضمن شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های اصلی، میزان تأثیر و اهمیت هر یک از عوامل به‌صورت نظام‌مند تعیین شود؛ نتایج پژوهش نشان می‌دهد که یکپارچگی زنجیره تأمین، انعطاف‌پذیری در مدیریت تأمین‌کنندگان و پرهیز از انحصار، ادغام منابع تأمین، چابک‌سازی فرآیندها و پیش‌بینی تقاضا، عملکرد مالی و مدیریت هزینه‌ها، و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین نظیر هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال، تأثیر مستقیمی بر بهبود فرآیند منبع‌یابی در شرکت ایران‌خودرو دارند؛ در مجموع، اولویت‌بندی عوامل شناسایی‌شده، چارچوبی کاربردی برای مدیران شرکت ایران خودرو فراهم می‌آورد تا با اتکا به آن، راهبردهای اثربخش‌تری اتخاذ کرده و زمینه بهبود عملکرد زنجیره تأمین و تقویت جایگاه شرکت در بازارهای داخلی و بین‌المللی را فراهم سازند.