بررسی وضعیت اکتساب دانش در پروژه های ساختمانی

Abstract

در صنعت ساختمان افزون بر منابع و سرمایه های متداول، سرمایه ای به نام دانش به صورت رایگان و مداوم درحال شکل گیری است که در صورت بهره برداری مناسب می تواند توسعه صنعت ساختمان را متحول سازد. در فرایند تدوین و اجرای پروژه های عمرانی به صورت مداوم دانش تولید می شود. مدیریت دانش ابزاری است که برخورد علمی و منطقی با آن، زمینه بهره برداری مناسب از آن را فراهم می سازد. دانش شکل گرفته در شبکه ی گسترده ی تدوین، اجرا و ارزیابی هر پروژه بسیار عظیم است، اما هر جزء آن ممکن است بسیار ناچیز و کوچک به شمار آید و همین امر باعث بی توجهی به دانش تولیدی می گردد. بر مبنای رویکرد تاثیرات پروانه ای، اگر شرایط مناسب ایجاد شود، حرکت ضعیفی چون بال پروانه، منجر به تحولات بزرگی خواهد شد. براساس دیدگاه پروانه ای، اگر از این دانش های خرد بهره برداری مناسب به عمل آید، می تواند نتایج تعیین کننده ای به دنبال داشته باشد. همین نظر می تواند مبنایی را برای اقدامی نو در فرایند کسب دانش رقم زند که البته تاکنون به صورت قطعی تحقق نیافته است. حال پرسش این است که شیوه های کسب دانش در فرایند تهیه و اجرای پروژه های ساختمانی کدام اند و این دانش سازمانی چگونه تولید و کسب می شود و فرایندهای آن مدیریت می گردد. در واقع مهم ترین نکته و نخستین گام، شناسایی وضعیت و شیوه های کسب دانش است. بر این اساس، شیوه های کسب دانش، الگوها و چرخه های مدیریت دانش تببین شده است. به منظور گردآوری داده های لازم 20 نفر متخصص به عنوان خبره مرتبط با نظام برنامه ریزی، طراحی، اجرا و نظارت پروژه های دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و پنج شرکت که بیشترین مشارکت را با دانشگاه داشتند؛ انتخاب شدند. روش گردآوری اطلاعات به صورت مصاحبه بوده است که در دو مرحله این مصاحبه و پرسشگری انجام شد. بررسی صورت گرفته نشان داد که شکافی عمیق بین تولید دانش و کسب آن وجود دارد. نظام موجود به صورت مقطعی به برخی شیوه های کسب دانش توجه دارد. بیشترین شیوه های کسب دانش به کار گرفته شده از نظر پاسخ گویان عبارتند از : آموزش، بازنگری های پساپروژه ای، پایگاه دانش (بهره گیری از اینترنت)، تعاملات چهره به چهره. مشاوران تهیه طرح ها و پروژه ها، منبع قوی دانش به شمار می آیند. کسب دانش نیازمند محرک هایی چون کسب اعتبارات مالی، حفاظت از فعالیت در رقابت با دیگر سازمان ها، فشار ناشی از سازمان های ناظر، لزوم ایجاد تحول و یا باز تعریف پروژه و موارد دیگر است. در کسب و تولید دانش مشوق ها و عوامل انگیزشی مناسب مهم ترین عامل موفقیت در پیاده سازی این امر به شمار می آید. واضح است که در پروژه های سازمان بدون در نظر گرفتن مشوق های لازم، افراد رغبتی به ارائه دانش خود نخواهند داشت. اما ثبت، به کارگیری و به روز رسانی دانش در یک سیستم یکپارچه هم زمان بر می باشد و هم بار مالی برای سازمان در پی دارد و عدم آگاهی از فواید کسب دانش از پروژه های جدید و به اشتراک گذاری و بهره برداری از آن در پروژه های آتی از مهم ترین چالش های کسب دانش است. فرایند کسب دانش می تواند با ارائه نقشه دانش مورد نیاز پروژه ها و هدایت جریان دانش، از مولدهای تولید دانش تا مراکز تصمیم گیری نهایی، جلوی آزمون و خطاهای پی در پی، برخورد موردی با هر پروژه و طرح پیشنهادی، تکرار هزینه های اضافی در تدوین، اجرا و ارزیابی این پروژه ها را بگیرد و بستر تحول بنیادین در پروژه را فراهم سازد. به همین دلیل ناخودآگاه حجم بالایی از دانش جدید و یا کسب شده در پروژه ها از نظام و فرایند تدوین و اجرای پروژه حذف می شود که در صورت وجود نظام دانش، به کارگیری شیوه های کسب دانش و توجه به عوامل موثر در پیاده سازی آن می تواند با ایجاد تغییرات شگرف بستر تحولات مهمی را در فرایند کسب دانش فراهم سازد.