طراحی پروتکل مقابله با خودکشی در شرایط بحرانی

Abstract

زمینه و هدف: مدیریت صحنه بحران خودکشی یکی از پیچیده‌ترین و پرخطرترین مأموریت‌های نیروهای امدادی است که مستلزم هماهنگی بین‌سازمانی، مهارت‌های ارتباطی تخصصی و تصمیم‌گیری سریع در شرایط بحرانی است. در ایران، علی‌رغم حضور مکرر چهار ارگان پلیس، آتش‌نشانی، اورژانس ۱۱۵ و اورژانس اجتماعی ۱۲۳ در این صحنه‌ها، پروتکل مدوّن و بین‌سازمانی جامعی برای مدیریت این موقعیت‌ها وجود ندارد. پژوهش حاضر با هدف طراحی یک پروتکل بومی، مبتنی بر شواهد و بین‌سازمانی برای مداخله در صحنه بحران خودکشی انجام شده است. روش‌شناسی: این پژوهش از نوع کاربردی با رویکرد کیفی است. داده‌ها از طریق ۱۲ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با امدادگران باتجربه از چهار ارگان پلیس، آتش‌نشانی، اورژانس ۱۱۵ و اورژانس اجتماعی ۱۲۳ در شهر تهران گردآوری شد. نمونه‌گیری به روش هدفمند و گلوله‌برفی انجام گرفت. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک در نرم‌افزار «مکس‌کیودا» نسخه ۲۰۲۲ تجزیه‌وتحلیل شدند. صحت و استحکام داده‌ها از طریق معیارهای گوبا و لینکلن (اعتبار، انتقال‌پذیری، تأییدپذیری و وابستگی) تأمین گردید. یافته‌ها: فرآیند کدگذاری منجر به استخراج ۴۴ کد اولیه در قالب ۱۵ زیرمضمون و ۶ مضمون اصلی شد. مضامین اصلی شامل: (۱) سابقه تجربه و فراوانی حوادث، (۲) ابهام در فرماندهی و تقسیم کار بین‌سازمانی، (۳) چالش‌های مدیریت جمعیت و رسانه، (۴) استراتژی‌های ارتباطی و موانع مذاکره، (۵) تاکتیک‌های عملیاتی نجات، و (۶) خلاء در زنجیره ارجاع و حمایت از امدادگران بودند. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، یک پروتکل بومی شش‌مرحله‌ای شامل (۱) ورود و ایمن‌سازی، (۲) مدیریت جمعیت، (۳) ارزیابی خطر، (۴) برقراری ارتباط، (۵) مداخله تاکتیکی، و (۶) پایان و ارجاع طراحی و ارائه شد. این پروتکل نقش دقیق هر ارگان، بایدها و نبایدهای هر مرحله را مشخص می‌کند و با واقعیت‌های فرهنگی و سازمانی ایران بومی‌سازی شده است.